Search This Blog

2010-05-28

Մեր արհամարված անկախությունը

Այսօր Առաջին Հանրապետության անկախության հռչակման օրն է: Մի քանի տասնամյակ այդ խեղճ՝ հազիվ երկուսուկես տարի գոյատեւված հանրապետությունը սովետական քարոզչության ինքնահաստատման, ծաղրուծանակի, նվաստացման գլխավոր առարկաներից էր: Ճիշտ այնպես, ինչպես Երրորդ հանրապետության առաջին տարիները սովետահայերի ատելության գլխավոր օբյեկտն են այսօր:
Ոմանք սիրում եմ սեփական երկիրը միայն երբ այն հզոր է, մեծ է եւ հարուստ: Որբերի, փաստականների, սովի ու պատերազմի Առաջին Հանրապետությունը այդպիսի սիրո առարկա չէր կարող ու չի կարող լինել: Նա գոյատեւեց ընդամենը երկու տարի, եւ նրան շանս չտրվեց ապացուցելու, որ Հայաստանի առաջին անկախությունը հղի էր շատ ավելի զարգացած, առաջադեմ, մշակութապես ուժեղ Հայաստանով, քան ստալինյան ՀՍՍՀ-ը: Առաջին Հանրապետության այլընտրանքային պատմությունը՝ գիտական վերլուծության մեթոդի կիրառմամբ դեռ չի գրվել, որպեսզի ապացուցվի կամ հերքի այսպիսի հնարավորության հավանականությունը:

2010-05-24

Ազգադավների եւ ազգասերների մասին

Ֆեյսբուքյան վերջին քննարկումները, հատկապես Մարինե Պետրոսյանի հարուցած թեմաները, իմ համար նորից ակտուալացրեցին մի թեմա, որին այստեղ միայն շատ կարճ կանդրադառնամ՝  հետագայում դրան նորից վերադառնալու հույսով: Դա ազգադավների եւ ազգասերների թեման է: Մի կողմ թողնենք դրա պատմական առումները, որովհետեւ դրանց քննարկումը շատ կբարդացներ մեր խոսակցությունը: Պատմությունից Հայաստանում հնարավոր չէ այլեւս խոսել, քանի որ ներկայիս սերունդը դեռ չի ձեւակերպել Հայոց պատմության իր շարադրանքը՝ պատումը: Բայց հե՛նց այսօրվա մասին էլ խոսելիս առատորեն օգտագործվում է "դավաճանների" ու "հայրեսնասերնեի" բաժանումը: Այս բաժանումը այսպես կոչված "հայրենասերներ"-ի առասպելաբանաության գյուտն է:

2010-05-18

Լաչինի ազատագրման տարեդարձը

Այսօր լրանում է Լաչինի ազատագրման 18-րդ տարեդարձը: Սա հիշատակման եւ շնորհավորանքի արժանի օր է բոլոր հայերիս համար: Չնայած 1992-ի այս օրը առջեւում էին դեռ ծանր մարտեր, այդ թվում` պարտություններ, բայց, կարելի է ասել, որ Լաչինից (եւ անշուշտ նաեւ Շուշիից) սկսվեց դարերի ընթացքում մեր առաջին կայուն հաղթանակը: Լաչինը` Բերձորը այսօր այն ազատագրված տարածքներից է, որը քիչ թե շատ բնակեցված է հայերի կողմից` շնորհիվ Ալեքսան Հակոբյանի գործնեության "ազգադավ" վարչակարգի օրերին: "Հայրենասերների" օրոք ազատագրված տարածքների բնակեցումը աստիճանաբար դադարեցվեց: Տարածքն առանց մարդու ոչինչ է: Անմարդաբնակ տարածքները (եթե խոսքն, ի սկզբանե անապատաի մասին չէ) ուշ թե շուտ պետք է հանձնվեն: Եթե կան դեռ ոմանք, որոնք կարծում են, թե հայրենանվեր կառավարությունը չի պատրաստվում ուշ թե շուտ հանձնել ազատագրված տարածքենրը, ապա նրանց այս կարծիքը լավագույնս հերքովում է հենց տարածքների չբնակեցված լինելու փաստով: Այսօր բանը հասել է նրան, որ խոսում են նմույնիսկ Լաչինի միջանցքի եւ Քարվաճառի հանձնման մասին: Սա այն դեպքում, երբ նախկինում այս տարածքների, եւ հատկապես Լաչինի մասին խոսք չի եղել: Բայց հայ, այդ թվում արցախյան հասարակության մի մասը շարունակում է միամտորեն, իսկ ոմանք էլ չարամտորեն հավատալ հայրենասիրության այն տիպին, որը գերակայում է Հայաստանում` պոռոտախոս, հորս արեւ երդվող, եւ առնվազն` անմիտ, իսկ իրականում Հայաստանը դեպի կործանում տանող: Հայրենասերն նա՛ է մեզ մոտ, ով ավելի բարձր է գոռում իր հայրենասիրության մասին: Կարծես սեփական երկրի նկատմամաբ սերը մի ինչ որչ առանձնահատուկ շնորհ է, որի մասին պետք է ամեն անգամ բարձրաձայնել, կամ, կարծես սերն, առհասարակ այն զգացմունքն է, որի մասին բարձրաձայն պատմում եմ բոլորին: Պրոֆեսիոնալ հայրենասերների մոտ տարածված է մարդկանց բաժանումը հայրենասերների եւ ոչ հայրենասերների: Բայց հարենասիրությունը չի կարող լինել հատուկ քաղաքական դիրքորոշում կամ ինքնանույնացման հիմք: Եթե այդպիսին է դառնում, արդեն իսկ կասկածելի է: Է՛լ չասած այն բանի մասին, որ հայրենասիրությունը եւ ազատության արժեքի ժխտման համատեղումը աբոսուրդ է ինքնին: Բայց սա արդեն մի առանձին թեմա է: Այսօր հիշում ենք Լաչինի ազատագրումը, որպես եւս մի առիթ վերջապես իմաստավորելու մեր հաղթանակը: Չիմաստավորված հաղթանակը ուշ թե շուտ վերածվելու է պարտության:






2010-05-17

Լեզվակռիվը սկսվեց

Որոշեցի լեզվի հետ առնչվող թեմաների համար բացել առանձին հարթակ` http://lezvakriv.blogspot.com/:
Իսկ այս բլոգում կշարունակեմ խոսել այլ` ի սկզբանե նախատեսված թեմաների շուրջ:
Նոր բլոգում արդեն կան թարմացումներ
Լեզվի մանիֆեստը կամ անասուն ազգ Մաս Ա եւ նույնի Մաս Բ






2010-05-07

Հրանտ Նազարյանց` 20-րդ դարասկզբի հայ բանաստեղծ

Վերջապես ավարտեցի դեռ անցյալ տարվանից սկսած ընթերցանությունը` Հրանտ Նազարյանցի բանաստեղծությունները տպված այդ հեղինակի "Ընտրանիում" (2008 Սարգիս Խաչենց հրտարակության կողմից): Ընդհանրապես այս բլոգիս սկզբնական նապատակներից էր նոր հրատարակված հայկական գրքերից իմ տպավորւթյունները կիսելն էր, ինչը ցավոք նոր եմ անում, որովհետեւ էս դպրոցների թեման շատ շեղեց Չարչարենցին:
Հրանտ Նազարյանցը մինչ այժմ մեր մոտ գրեթե անծանոթ հեղինակ էր: Նույնիսկ Ինդրայի կամ Եղիա Դեմիրճիբաշյանի մասին ինչ որ բաներ լսել էինք, բայց Նազաևրյանցը գոնե իմ համար լրիվ նոր անուն էր: Հեղինակի մասին չեմ պատմի, որովհետեւ այդ ինֆորմացիան կարող եք ինքնուրույն գտնել: Ասեմ, որ դարասկզբի Պոլսի պոեզիայի առաջատար դեմքերից էր:
Տպավորություններս երկակի են: Որպես վարպետ Նազարյանցն իրոք բարձրագույն մակարդակի է: Կարող է ոչ միայն մրցել, այլեւ հաճախ հեշտությամբ հաղթել մեր ճանաչված պոետներին: Իմ սիրված պոետների տիպից է, որոնց համար ձեւական կողմը առաջնային է, որոնք գրում են լեզվի միջից եւ ոչ էնքան իրենք են արտահայտվում, որքան լեզուն խոսացնում, լեզվի մեջ թաքնված իմաստները վերհանում: Իմ կարծիքով սա պոեզիայի բարձրագույն տիպն է, ու իմ ճանաչած հայ պոետներից Նարեկացուց բացի, գուցե միայն Մեծարենցին հիշատակեմ էս շարքում, մեկ էլ, իհարկե նույն Ինդրային: Համաշխարհային անուններից` Ռիլկե, Մանդելշամ, Բրոդսկի եւ այլոք (բայց որ, օրինակ, Խլեբնիկով, որի մոտ լեզվի հետ խաղը չափից ավելի բացահայտ է: Դա էլ է շատ հետաքրքրիր, բայց դա ուրիշ դեպք է): Նազարյանցի մոտ կա ե՛ւ պոեզիայի երաժշտական կողմը` հնչյունների, ռիթմի ուշադիր ընտրություն, ե՛ւ "նկարչական"` անսապեսլի պատկերներ, իմպրեսիոնիստական երանգներ եւ այլն: Սա մի կողմից:
Մյուս կողմից, իմ անձնական, բայց, կարծում եմ, թերեւս նաեւ ոչ միայն անձնական տեսակետից, Նազարյանցը շատ ուշ է հայտնվում: Եթե անձնականի մաիսն խոսեմ, ապա սիմվոլիզմի նկատմամաբ երբեմնի հակումս գրեթե ի սպառ վերացել է, եթե չասեմ փոխվել է հակառակի: Իսկ Նազարյանցը սիմվոլիստ է, թեեւ նաեւ Մարինետիի Ֆուտուրիզմի մանիֆետսի թարգմանինչն է հայերեն: Ու եթե նրա պոեզիայի ձեւական կողմը հաճախ կարող է բավարարել ամենանրբին ճաշակը, էլ չեմ ասում իմ պես սովորական ճամփորդին, ապա բովանդակության առումոն նա գրեթե ոչինչ չունի ասելու ինձ:
Վախենամ թե ոչ միայն ինձ: Այսինքն` հաստատ կան մարդիկ, որոնց Նազարյանցը կունենա նաեւ բովանդակային ասելիք հենց այսօր: Բայց վախենամ, թե դա ավելի շուտ լինեն կեղծ եւ նուշացած նեոռոմանտիզմով տառապող արվեստի քրմերը: Նրանց համար կարող է շատ գայտակղիչ լինել Նազարյանցի էլիտարիստական պոզաները: Բայց եթե Նազարյանցին որպես ձեւի իսկական վարպետ դա կարելի է ներել, ապա անտաղանդ բայց միայնակ հանճարների դեպքում ավելի շատ ցանկալի է բուժման ենթարկել: Բայց ամեն դեպքում, կարում եմ, չի կարելի այս նորահայտ անունը առանց պայքարի զիջել քրմական դասին:
Եթե հաշվի առնենք, որ սովետական ընթերցողի ճաշակը շատ ուժեղ է փչացվել հատկապես 40-80-ական թթ-ի սովետական պոեզիայի շնորհիվ (առանձին բացառություները հաշիվ չեն), եթե հաշվի առնենք, որ պոեզիան այսօր էլ շատերը հասկանում են որպես ուղղակի խելոք ու լավ մտքեր հանգավորելու ու ասմունքելու արվեստ, ապա այսօր էլ Նազարևյանցի նման լեզվի տքնաջան արհեստավորների գործը կարող է կարեւոր դեր կատարել պոեզիայի իրական իմաստը վերադարձնելու համար: Իրականում բանաստեղծությունն այն ոլորտն է, որը չի զիջում փոիլիսոփայությանը լեզվի եւ իմաստների հետ աշխատանքի իր լրջթւթյամբ: Խոսքը բնավ բարդության կամ պարզության մասին չէ: Նազարյանցը գրում է "բարդ", բայց դա չէ նրա գաղտնիքը: Գաղտնիքը այն է, որ եթե գրում ես բանաստեղծություն ապա միշտ պետք է կարողանաս պատասխանել հետեւյալ հարցին` ինչու նույնը չես կարող գրես արձակ: Եթե կարող ես գրես արձակ, ուրեմն պոեզիադ` պոզա է: Վերածեք ցանկացած բանաստեղծություն` արձակի: Եթե նորմալ ու հանիստ ստացվի, կարելի է անտեսել դա:
Եւ ամեն ինչիցբացի Նազարյանցի, ինչպես եւ այլ րեւմտահայ գրողների գիրքը հայոց լեզվիկենդանի դասագիրք է: Խնդիրը ոչ թե այն է, որ տեքստերը արեւմտահայերեն են, այլ այն, որ բազմաթիվ բառեր, որոնք ընդհանւր են երկու գրական լեզուների մեջ մենք ուղղակի չգիտենք: Եվ Նազարյանցի նման բանաստեղծների ընթերցումը լավ առիթ է այդ բացը լրացնելու` բառարանների մեջ նայելու համար:


Հ.Գ. Կոստան Զարյանի քնարերգությունները դեռ կարդում եմ: Երբ ավարտեմ, իսկ դա շուտ չի լինի, հաշվի առնելով ծայրահեղ դանդաղ տեմպերս, կգրեմ նաեւ դրանց մասին: Սա նույնպես հայ պոեզիայի պատմութան կարեւոր բացի լրացում է:
Հ.Հ.Գ Ի դեպ Նազարյանցի մասին կա միայն իտալական Վիքիպեդիայում: Նա հայտնի է եղել նաեւ Իտալիայում, ուր 1913-ից հետո ապրել է:


Չարչարենց:





2010-05-06

Հարցազրույցս Լրագրում

http://lragir.am/armsrc/interview34596.html
Նկարս իհարկե սպանիչ ա (ոնց որ պառաված իզվրաշեն լինեմ), բայց կարեւորը տեքստն ա: )




Ամփոում լեզվի թեմայի

Քանի որ օտարալեզու դպրոցների թեման շարունակվում է, եւ նոր կարքիներ են ի հայտ գալիս, ուզում եմ եւս մի անգամ ամփոփել էս հարցի շուրջ իմ այս պահի տեսակետը:
Առիթը հատկապես իմ ամենասիրելի ընկերներից մեկի` Ապրես Զոհրաբյանի հանդես գալն էր ի պաշտպանություն օտարալեզու դպրոցների վերաբացման:
1. Օտարալեզու դպրոցը օտար լեզու սովորելկու տեղ չի:
Եթե խոսոը օտար լեզուների ուսուցումն է՛լ ավելի խորացնելու մասին է, ապա ես երկու ձեռքով կողմ եմ:
Բայց այդ նպատակին հասնելու համար շատ ավելի արդյունավետ ճանապարհ կարող է լինել.
ա. Արդեն եղած հանրակրթական դպրոցներում օտար լեզուների ուսուցմնա խրախուսումը, նոր մոտեցումների մշակումը
բ. Լեզվական թեկումով նորանոր դպրոցների բացումը: Որքա՛ն շատ, այդքա՛ն լավ:

Ընդ որում, ավելի քան ցանկալի կլիներ, որ դասվանդվեին ոչ միայն մեզանում ամանետարածված անգլերենն ու ռուսերենը: Շատ ցանկալի կլիներ, որ բոլոր հանրակրթական դպրոցներում, բացի ասյ երկուսից նաեւ հնարավորություն ստեղծվեր թեկուզ ընդհանուր պատկերացում կազմել
ա. Մեկ ժամանակակից եվրոպական կամ ասիական լեզվի հետ, բացի անգլերենից:
բ. Մեկ տարածաշրջանային լեզվի հետ:
գ. Մեկ դասական լեզվի հետ:
Երեք կետերն էլ շատ կարեւոր են: Հայ երեխաները չպետք է մտաեն, որ աշխարհում կա մենակ անգլերեն ու ռուսերեն:

2. Օտարալեզու դպրոցը աշխարհայացք ձեւավորելու տեղ է, ինչպես եւ դպրոցն ընդհանրապես:
Նույնիսկ եթե դպրոցի ղեկավարությունը անմիջական նպատակ չհետապնդի աշակերտների մոտ որոշակի աշխարհայացք ձեւավերելու առումով, դա գրեթե անխուսափելի է դառնում: Հատկապես հումանիտար առարկաները` պատմություն, գրականություն եւ այլն աշխարհայացք ձեւավորող են: Օտարալեզու դպրոցներում կդաստիարակվեն օտարերկրյա քաղաքացիներ կամ պոտենցիալ ազդեցության գործակալներ:

3. Էլիտարության պահը: Սրա մասին շատ եմ գրել` չկրկնվեմ:

4. Շատերի մոտ կարծիք կա, որ
ա. Հայերեն մարդ առանց այդ էլ կիմանա` ապրելով Հայաստանում: Հայերեն իմանալը, ու հայարենին տիրապատելը նույն բաները չեն: Որպես ռուսական դպրոցի շրջանավարտ կարող եմ ասել, որ չնայած այն փաստին, որ հայերեն լավ գիտեմ ու քանի տարի է հայերենով հոդվածներ եմ գրում, իրականում ես հայերենին չեմ տիրապետում: Դա իմ կրթության հետեւանքն է, որը շատ դժվար է շտկել, նույնիսկ իմ նման գրեթե ամեն օր հայերեն գրողի ու կարդացողի պարագայում:
բ. Հայերենի դասավանդումը դպրոցներում նույնպես պետք է խորացնել: Հայերենը միայն գրական արեւելահայերնեը չէ: Հայերնին իրապես տիրապետելու համար, երեխաները պետք է պարտադիր պատկերացում ունենան գրաբարից: Բացի այդ որոշ պատկերացում անհրաժեշտ է անեւ գրական արեւմտահայերենից: բայց դա էլ քիչ է. պետք է պարտադիր պատկերացում ունենա հայ բարբառների համակարգից: Ուշադիր` չեմ ասում բարնառ անցնեն դպրոցում, բայց պատկերացում ունենալ պարտավոր են, որովհետեւ հայոց լեզուն միայն գրական երեք լեզուների եւ բարբառների ամբողջական համակարգն է:

5. Հայը համաշխարհային ազգ է: Սա վիճելի թեզ է: Բայց մի բան հստակ է: Առանց Հայաստանի եւ հայաստանակենտրոնության եւ առանց հայերենի ոչ մի համաշխարային հայություն չի լինի:

Լեզվի թեման շատ բազմազան է: Եվ, ըստ երեւույթին, ստիպված եմ լինելու նորից ու նորից անդրադանալ սրա տարբեր ասպեկտներին, չնայած ինձ էլ սա արդեն մի քիչ հոգնեցնում է:







2010-05-05

Մի քիչ էլ լեզվի մասին նույն կոնտեքստում


Կենդանի լեզուների ստույգ քանակը հայտնի չէ: Մինչեւ վերջ պարզված չէ նաեւ բարբառի եւ լեզվի տարբերակման զուտ լեզվաբանական չափանիշը: Բայց ամեն դեպքում մոտավոր հաշվարկով աշխարհում գոյություն ունի մոտ 6000 կենդանի լեզու: Հայերենը մեկ միլիոնից ավելի մարդու կողմից որպես առաջին լեզու խոսացվող աշխարհի լեզուների ընդամենը 5,6 տոկոսի մեջ է մտնում: Լեզուների մնացած 94,4 տոկոսով խոսում են միլիոնից ավելի քիչ մարդիկ: (http://www.ethnologue.com/ethno_docs/distribution.asp?by=size): Ըստ նույն աղբյուրի, հայերենը խոսողների քանակով (աբյուրում նշված է 6,4 միլիոն, միգուցե իրական թիվը ավելի պակաս է, բայց տվյալ դեպքում դա շատ էական չէ) զբաղեցնում է 104 –րդ տեղը: Հիշեցնեմ` 104-ը մոտավորապես 6.000 լեզուների մեջ: Օրինակ, ֆիներենը, սլովակերենը, իվրիտը, վրացերենը, էստոներենը ավելի ցածր տեղերում են: Ընդհանուր առմամաբ աղյուսակում նշված է 172 լեզու, որոնցով խոսում են 3 միլիոնից ավելի մարդ: Այսինքն` սրանց մեջ էլ հայերենը միջին տեղ է գրավում:
Ինչպես տեսնում ենք հայերենը, թեեւ չի կարող մրցել անգլերենի, չինարենի կամ իսպաներենի պես բազամամարդ լեզուների հետ, բայց ընդհանրապես մտնում է աշխարհի ամենախոսացվող լեզուների մոտավորապես 100-ի մեջ: Դա էլ, իր հերթին, ինչպես համոզվեցինք ամենեւին էլ ցածր տեղ չի:
Հետեւաբար, անիմաստ են հայերենի անկենսունակության, փոքրիկության եւ այլնի մասին խոսակցությունները: Այդպիսի պնդումներ կարելի է անել մի քանի 1000 մարդու կողմից խոսացած լեզուների մասին, այն էլ, չգիտեմ որքանով ճիշտ կլինեն դրանք: Իհարկե, քանակական տվյալները չեն կարող հիմք լինել միայն իրենք իրենցով, բայց նույնիսկ դրանց հիման վրա կարելի է որոշ նախնական եզրակացություններ անել: Հենց թեկուզ միայն իրենով խոսացողների քանակի հաշվին, հայերենը բավականին ռեսուրս ունի առնվազն միջնակարգ որակյալ կրթություն ապահովելու համար: Այսինքն` խնդիրը ոչ թե գործքին է` լեզուն, որը նորմալ վիճակում է, այլ մարդիկ, որոնք չեն կարողանում բովանդակությունը` կրթությունը փոխանցել այդ լեզվով: 





2010-05-04

Արդյո՞ք փոքր ազգ են հայերը

«Մեր նման փոքր ազգերը», լսում եմ ծնվածս օրվանից: Էսօր էլ օտարալեզու դպրոցների հարցի քննարկման ընթացքում այս կլիշեն օգտագործում են թե՛ դպրոցները բացման հակառակորդները, թե՛ պաշտպանները:
Բաց, ինձ թվում է, եթե հարցնես` ի՞նչ է փոքր ազգ եւ ինչո՞ւ են հայերը փոքր, ապա ոչ մի որոշակի պատասխան չես ստանա:
Եթե խոսքը քանակի մասին է, ապա հայերը, որոնց թիվն ըստ Վիքիպեդիայի կազմում է մոտ 8 միլիոն մարդ, մոտավորապես նույն կարգի ազգերին են պատկանում ինչ շվեդները (8 ու կես միլոին ըստ նույն աղբյուրի), նորվեգացիները (10), ավսիտրիացիները եւ այլն: Արդյո՞ք շվեդները, նորվեգացիները եւ ավստրիացիները պատկանում են փոքր ազգերի շարքին:
Մյուս կողմից, Ֆիլիպիններում ապրող Վիսայա ժողովուրդը 26 միլիոն է: Մե՞ծ ազգ են Վիսայաները:
Օրինակները կարելի է բազմացնել: Դրանք բերեցի, որպեսզի պարզ դառնա, որ փոքր ազգը որքա՛ն անհասականալի ու անիմաստ հասկացություն է, եթե փորձում ես դա հարմարեցնել ինչ որ մի կոնկրետ ու շոշափելի փաստի հետ: (Կարելի է, անշուշտ խոսել, փոքր ժողովուրդների մասին, որոնց թավաքանակը հազարներով կամ տասնյակ հազարներով է հաշվվում,բայց դա հայերիս դեպքը չէ):
Մնում է ենթադրել, որ եթե խոսքը քանակի մասին չէ, ուրեմն փոքրը այստեղ նշանակում է ինչ որ որակ: Բայց ի՞նչ որակ: Աստվա՛ծ գիտի: Չեմ կարծում, որ կարելի լինի գտնել որեւէ օբյեկտիվ ու սահմանելի որակական չափանիշներ, որով ազգերը կբաժանվեն փոքրերի ու մեծերի:
Մնում է երրորդ ենթադրութունը: Խոսքը ոչ թե օբյեկտիվ, այլ սուբյեկտիվ որակի, այսինքն զուտ հոգեբանության մասին է: Եթե դու քեզ փոքր ես համարում, ուրեմն` փոքր էլ կաս: Հետեւաբար փոքրից ոչ փոքրի վերածվելու համար, ընդամենը մի բան է պետք. Դադարել մտածել, որ դու փոքր ես:



2010-05-03

Չարչարենցի մայսիմեկյան թեզերը

Հիմնված է Չարչարենցի նորհայատ սեւագրերի վրա (1932 թ.)

Ամբողջությամբ տես` այստեղ



"Աշխատանքը նորից պետք է դառնա հիմնարար արժեք:   

Ստեղծագործողականության ռոմանտիկայով տառապող մտավորականի փոխարեն, պետք է գա մտավոր արտադրողականության ռիթմով եւ աշխատանքի կազմակերպման տեխնոլոգիայով մտահոգված աշխատավորը:

Աշխատանքը ենթադրում է ուսման եւ արտադրության շարունակական գործընթաց եւ տեխնոլոգիա:

Պետք է ոչ թե արվեստի տաճառ, այլ արհեստավորի լաբորոտորիա կամ գործարանային արտադրական ցեխ:

Անցողիկ ոգեշնչման փոխարեն` արտադրական պլան:

Իմաստությունը չի կարող բնական լինել: Մարդու իմաստությունը աշխատանքն է, տեխնիկան ու գործիքները:

Աշխատանքը ենթադրում է մոբիլիզացիա` զորակոչ եւ ռազմաճակատ:

Աշխատանքի սկզբունքը հավասարապես ժխտում է ավանդական ռոմանտիկ հայրենասիրության եւ ավանդական ռոմանտիկ լիբերալիզմի հիմքերը:

Մտավոր մշակի աշխատանքի նպատակը ոչ թե անհատի ստեղծագործական ինքնաարտահայտումն է, այլ ժամանակի պահանջների ըմբռնումը:

Մտավոր աշխատանքը հեղափոխական է":




2010-05-01

Աշոտ Յերկաթ

Մետաղե ձողեր բետոնից ցցված
Մայրուղու ճամփեզրին.
Անավարտ կիսավեր կառույց
Ամայի լեռնային քարաստանում.
Նվաղ գույներ
Արագածի լանջերի.
Ձեռքերդ են քո դեպ երկինք հառած,
Թագավոր հայոց, Աշո՛տ Յերկաթ:

Չարչարենց, Յերեվան, 1926