Search This Blog

2013-05-31

Կյանքը հին հռովմեական ճանապարհի վրա


Այս նյութը բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է:



        Ուր խոսվում է պուբլիկայի եւ ռեսպուբլիկայի, բռանպետության եւ բռնաբարության, ընտրական համակարգի, պապու հարսանիքի չերվոն մատանու, պատրոնների եւ կլինտուրայի, քյոռ-թոփալ-քյաֆտառ դաշինքի, հարակարծությունների եւ տարակարծությունների եւ այլ հոգեխրատ բաների մասին ի շահ եւ ի լուսավորություն ազգիս Հայոց Մեծաց:

2013-05-23

Սոցիալական բու՞նտ, թե՞ ընկերային խեռություն*


Այս նյութը այս բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է:



 














1. Աղ ու բիբար, խառը կանաչի կամ խտացված ներածական

(Եթե որոշ կետերում թվա բարդ ու վերացական, կարող եք բաց թողնել և անցնել առաջ, ուր նույնը բացատրված է ավելի պարզ, հանգամանալից և օրինակներով):

Թեպետ «բունտ» բառը բացակայում է հայերենի բառարաններում (այլ կերպ ասած՝ հայերենում նման բառ չկա) և դրա իմաստային դաշտը լիովին ծածկվում է հայերեն բառերի մի ամբողջ հոմանշային շարքով՝ «խռովություն, ապստամբություն, հուզում, ընդվզում, ըմբոստացում, խազմ, խազմարարություն, խազմություն, վտարանջություն, նշկահում, մռտություն» և այլն, ընդհուպ մինչև «խեռություն», և թեպետ «սոցիալական բունտ» հասկացության միջազգային (ոչ ռուսերեն) գիտական համարժեքն այնքան էլ պարզ չէ (պարզ համացանցային փնտրտուքը տալիս է ճապոնական «Social riot machine» խմբի հղումներ), ի հեճուկս այս ամենի, իսկ գուցե ավելի ճիշտ կլինի ասել՝ շնորհի՛վ սրա «սոցիալական բունտ» հղացքը (կոնցեպտը) պարբերաբար թեժ քննարկումների առարկա է դառնում մեզանում: Ամեն ինչ բնական է. չսահմանված եզրեր «ֆիրմա» հնչեղությամբ (որով և՝ գավառական երևակայության համար «գիտական» ու մոգական ուժ ունեցող), բայց միջազգային համարժեքը չունեցող հասկացություն (իրականում ռուսական մի լուսանցքային «խելոքությունից», չասենք «խեռությունից» փոխառված)՝ և հայաստանյան բանավեճի աջապսանդալն արդեն հիմնականում պատրաստ է:

2013-05-15

Հետընտրական հետգրություններ



            
     Այս նյութը այս բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է, որից էլ կարող են ցանկության դեպքում վերցնել մնացածները:

            Հետգրություն առաջին

Սխալվում են նրանք, ովքեր կարծում են, որ ավագանու անցած ընտրությունները ընդամենը հերթական կեղծված ընտրություններն էին եւ նոր ոչինչ չավելացրեցին հայաստանյան ներքաղաքական իրավիճակին: Քաղաքական իրավիճակը տեղում չի դոփում, եւ այսօր այն շատ ավելի կոշտ է, քան գուցե երբեւիցէ անկախ Հայաստանի պատմության մեջ:
            Այս հոդվածս ընդամենը ուրվագծի մի փորձ է, որի նպատակն է հիշատակել կամ նախանշել հիմնարար քաղաքական թեմաներից մի քանիսը, որոնց շուրջ պետք է մոտակա շրջանում ծավալվի շատ ավելի լուրջ, համակողմանի եւ իրապես բանավեճային քննարկում, եթե իհարկե ուզում ենք եւ հույս ունենք մեր երկրում երբեւէ հասնել արմատական քաղաքական փոփոխությունների: Գրածս եւ հետագա քննարկման ու բանավեճի կոչն ուղղված է նախեւառաջ մեր հասարակության այն շերտին, որն իրեն դիրքավորում է որպես մտածող, փոփոխությունների ձգտող եւ կարծիք ձեւավորող:  

2013-04-26

Ինչո՞ւ կուսակցական. հանրային հաշվետվություն 3


Շարունակություն. սկիզբն այստեղ՝ http://ustahrant.blogspot.com/2013/04/blog-post.html եւ երկրորդ մասն այստեղ՝ http://ustahrant.blogspot.com/2013/04/2.html

Այս նյութը այս բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է, որից էլ կարող են ցանկության դեպքում վերցնել մնացածները: 


3. Պոստապոկալիպսիս

Ի՞նչ է նորացված Կոնգրեսը հասարակական տեսակետից: Նախևառաջ տարիների քաղաքական պայքարի փորձի ամրապնդում և վերածում կայուն հասարակական հաստատության՝ ինստիտուտի: Ի՞նչ փորձի մասին է խոսքը և հանուն ինչի՞ է այն պետք վերածել կայուն գործող հաստատության:
ՀԱԿ դաշինի գործունեությունը անկախ Հայաստանի պատմության մեջ իրապես աննախադեպ մի փորձ էր քաղաքական ընդդիմության հնգամյա անընդմեջ և մեծամասամբ ներգործուն պայքարի  ու աշխատանքի: Մեր բոլոր ընդդիմությունները հիմնականում ներգործուն են եղել ընտրություններին անմիջապես նախորդող և հաջորդող կարճ շրջաններում: ՀԱԿ դաշինքն առաջինն էր, որ ի զորու եղավ հաղթահարել այդ ավանդույթը և չնայած վերելքներին ու անկումներին՝ միշտ մնալ քաղաքական դաշտի կարևոր խաղացող: Տարին 12 ամիս քարոզվող ՀԱԿ թաղումն այդպես էլ իրականություն չդարձավ և, մեր մեջ ասած, մոտակա շրջանում չի դառնա նույնիսկ ամենաբարդ իրավիճակում: Անկախ Հայաստանի պատմության մեջ բացառիկ այս իրավիճակն ուղղակի կամ անուղղակի նպաստեց երկրի հասարակական կյանքի եթե չասենք արմատական, ապա զգալի փոփոխությանը. քաղաքացիական տարաբնույթ շարժումները դարձան հայաստանյան կյանքի առօրյան: Ուժեղ ընդդիմության առկայության պայմաններում իշխանությունը ոչ միայն ի զորու չէր իր ռեսուրսը ծախսել քաղաքացիական անկախ շարժումները ճնշելու վրա, այլև հաճախ ստիպված էր սիրաշահել նրանց, որպեսզի հիմնական հարվածը հասցնի քաղաքական ընդդիմությանը:

2013-04-25

Ինչո՞ւ կուսակցական. հանրային հաշվետվություն 2




Շարունակություն. սկիզբն այստեղ՝ http://ustahrant.blogspot.com/2013/04/blog-post.html

Այս նյութը այս բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է, որից էլ կարող են ցանկության դեպքում վերցնել մնացածները: 

2. Ճակատագրի խաղը

Խնդիրը, որի լուծումը տալիս է ՀԱԿ կուսակցության ստեղծումը, նոր չի դրվել:
Ո՞րն է այդ խնդիրը: 2008-ից ի վեր Կոնգրեսի գործունեության ողջ ծավալին՝ փողոցային պայքարից մինչև ծրագրային փաթեթների մշակմանը մասնակցողների և աջակիցների զգալի, եթե ոչ մեծ մասը եղել են անկուսակցականները: Ստույգ թվերի չեմ տիրապետում, բայց կարծում եմ կարող եմ վստահորեն պնդել սա՝ չնսեմացնելով կուսակցականների դերը: Այդ մարդկանց մեծ մասը 2007-08 թթ.-ին Տեր-Պետրոսյանի նախընտրական և հետընտրական պայքարին միացան քաղաքացիական հիմունքներով՝ հաճախ նույնիսկ լուրջ վերապահումներ ունենալով Տեր-Պետրոսյանի նախկին ղեկավարման շրջանի նկատմամբ: Բայց շարժման ծավալումն ու ներուժը շատ արագ հարթեցին բոլոր նախավոր տարաձայնություններն ու վերապահումները:

2013-04-08

Ինչո՞ւ կուսակցական. հանրային հաշվետվություն

Այս նյութը այս բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է, որից էլ կարող են ցանկության դեպքում վերցնել մնացածները: 


Կարճ ասած, ընկերներիցս մեկի խոսքով՝ «կուսությունից զրկվեցի»: «Երկար» ասած՝ կուսակցական դարձա:  Կարծում եմ նման քայլը կարիք ունի հասարակական հաշվետվության, որովհետեւ ընդունում եմ, որ այդտեղ հարցեր կան եւ խնդիրներ կան, որոնք պետք է պատասպան ստանան:
            Պետք է սկսեմ անձնական որոշուման բացատրումից, քանի որ, որպես ստաժով անհատապաշտ (ինդիվիդուալիստ), ինձ համար առաջնային է հենց այդ առումը: Խոսքս կբաժանեմ մի քանի մասերի, որպեսզի նորից ստիպված չլինեք լավաշներս կարդալ: Եվ այսպես, ուրեմն,

            1. Ինչո՞ւ ես
           
            Ինչպես երգվում էր մի հին ռուսական էստրադային երկգում՝ ու մենյա նա էտը սեմ պրիչին:

2013-03-20

Քաղաքացիական vs քաղաքական





 Մետաֆորա 

Քաղաքականի ու քաղաքացիականի հարաբերությունը կարելի է մոտավորապես հետեւյալ փոխաբերությամբ բնորոշել: Մաքուր քաղաքականը՝ 100 տոկոսանոց մաքուր սպիրտի է նմանվում: Անխառն վիճակում դա խմելը դժվար է, թեեւ փորձի տեսակետից գուցե հետաքրքիր՝ https://www.youtube.com/watch?v=klD6OcPItk0: Քաղաքացիականը՝ մաքուր ջուր է: Դա, իհարկե, խմել ի տարբերություն 100 տոկոսանոց սպիրտի հնարավոր է («հնարավո՞ր է»), բայց խնջույքի միջինացված սեղանին (հեղափոխությունը մեր քեֆի սեղանն է) ցանկալի է երկուսի՝ սպիրտի ու ջրի ինչ-որ կշռույթ (տվյալ դեպքում՝ բալանս). թե ի՞նչ տոկոսով՝ ամեն մեկի ճաշակի հարցն է՝ մեկը կնախընտրի 70 տոկոսանոց հոնի օղի, մյուսի համար 7 տոկոսանոց գարեջուրն է լավ, երրորդն էլ կարող է ալկոհոլը խմել ու վրայից էլ «զապիվատ» անել ջրով կամ հյութով: Քչերը քեֆ կանեն միայն ջրով կամ հյութով, թեեւ այդպիսիք էլ կլինեն:

2013-03-19

«Ապրել մինչեւ ապրիլ» (c. Գագիկ Կիլիկյան)


Այս նյութը այս բլոգից դուրս տարածելու բացառիկ իրավունքը ilur.am կայքինն է, որից էլ կարող են ցանկության դեպքում վերցնել մնացածները:

Կարծում, որ մեր հասարակության գոնե մի մասն արդեն բավականաչափ հասունացել է, որպեսզի հույզերն ու տարբեր տրամաչափի սադրանքներն, դեմագոգիան ու կտերը մի կողմ թողած, ամենայն ուշադրությամբ հետեւի քաղաքական ուժերի խոսքին եւ գործին, եւ պահանջատեր լինի բոլորից անխտիր:

Հիմա մի մեջբերում. «Լուռ անհամաձայնություն կա իշխանության դաշտում, իշխանության երիտասարդ ներկայացոիցիչները՝ ողջախ հատվածը, ցանկանում են, որ ՍՍ գա Ազատության Հրապարակ, հանդիպի Րաֆֆի Հովհաննիսյանին եւ երկխոսություն սկսեն, իշխանության այն հատվածը, որը այս տարիների ընթացքում կոռուպցիայի մեջ է թաղված ա եղել, անարդարության ակունք  եւ վեջնարդյուքն է եղել, որը փորձել է ժողովրդից իր իրավունքը խլել, իրենք դեմ են դրան:  Ես հույս ունեմ, որ կհաղթի իշխանության քաղաքական թեւի այդ երիտ առողջ մտածողությունը, եւ Սերժ Սարգսյանն, ականջալուր լինելով նաեւ իր թիմակիցների ողջախոհ առաջարկին, կսկսի այդ անհրաժեշտ երկոսխոսությունը:»

2013-03-01

Փետրվարի 28. անպատասխան հարցեր



Մի քանի նկատառում փետրվարի 28-ի երեւանյան հանրահավաքի հետ կապված: Կարեւոր եմ համարում կիսվել դրանցով, քանի որ նկատելի է, որ քաղաքացիական ակտիվիստների մի մասի մեջ տարածվում են ուշագրավ թեզեր առ այն, թե իբր ընդդիմադիր պայքարը կարող է հաջողության հասնել ինչ-որ նոր՝ աշխարհում չտեսնված «կրեածիվ», «ասիմետրիկ» մեթոդներով: Սրա մասին դեռ առիթներ կունենանք խոսելու, բայց նկատենք, որ հենց ընտրությունների հաջորդ օրվանից Րաֆֆի Հովհաննիսյանին այս ճանապարհով էին խորհուրդ տալիս ընթանալ «երիտօլիգարխիայի» վերահսկողության տակ գտնվող ԶԼՄ-ները: Ուզում եմ շեշտել, որ քաղաքական պայքարն առանց հստակ նպատակների, հստակ թիրախների, հստակ կողմ ու դեմի կամ քաղաքական չէ, կամ էլ իր նպատակները քողարկող քաղաքական է:

2013-02-27

"ՍեՅվերով" խաղը. որոշ կանոններ




Քանի, որ գործընթացներն արագ տեմպով են զարգանում, եւ շատերը չեն հասցնում նորմալ հետեւել ու հասկանալ դրանք, կամ էլ՝ պարզապես ժամանակ չունեն դա անելու, իսկ ես էլ, ինչպես խոստացել եմ՝ դեռ ձեռնպահ եմ մնում ավելի ամբողջական գնահատականներից, որոշեցի ամեն դեպքում ընթացիք զարգացումներում իմ համեստ լուման ներդնելու համար մի փոքրիկ սեւագիր ուղեցույց կազմել այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են իրավիճակին հետեւել հնարավորինս քիչ ռեսուրս ծախսելով եւ միաժամանակ հնարավորինս արդյունավետ: Այս ուրվագիծը նվիրում եմ ինքս ինձ՝ այն Հրանտին, ով 6 տարի առաջ սկսելով գրել հասարակական թեմաներով եւ ապա ներգրավվելով հասարակական գործընթացների մեջ՝ շատ ու շատ բան չէր հասցնում ընկալել, մարսել, հասկանալ հընթացս, եւ հիմա էլ դեռ սովորելու ընթացքի մեջ է: Այն փոքրիկ փորձցս, որ հասցրել եմ կուտակել այս տարիներին, կներկայացնեմ ձեզ մի քանի կետերով:

2013-02-25

Րաֆֆու եւ Լեւոնի հարցի մասին



Վերջին օրերին քննարկվում է հրապարակային պայքարին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի միանալու հարցը: Իմ ֆեյսբուքյան էջում էլ նման հարց ինձ տվել է Տիգրան Խալաթյանը, որին խոստացել եմ պատասխանել ավելի մանրամասն:
            Տեր-Պետրոսյանն, ինչպես գիտենք, արդեն հայտնել է իր կարծիքը ծավալվող գործընթացների եւ իր հնարավոր միանալ-չմիանալու վերաբերյալ: Ես այդ տեսակետը մեկնաբանելու մեծ իմաստ չեմ տեսնում, մանավանդ, որ դա արդեն մեկնաբանվել է շատերի կողմից տարբեր տեսակետներից՝ դրական, չեզոք, բացասական եւ կարծես քիչ թե շատ հստակ վերաբերմունք արդեն կա: Ես կփորձեմ ներկայացնել իմ անձնական կարծիքը, այլ ոչ թե Տեր-Պետրոսյանի ասածի իմ մեկնաբանությունը:
            Եկեք մի պահ իրական պատկերացնենք Տեր-Պետրոսյանի գալը եւ միանալը հանրահավաքին: Համացանցում տեսել եմ քննարկվելիք երկու տարբերակ: Առաջինը կարծեմ Մարինե Մանուչարյան-Գիրագոսյանն էր առաջ քաշել, որի համաձայն Լեւոնը կարող է գալ, բայց հարթակ չբարձրանալ: Երկրորդը, որը կարծես նկատի ունեն Լեւոնի միացումն ակնկալողների մեծ մասը, առաջին նախագահի հարթակ բարձրանալն է: Երկու տարբերակն էլ, ըստ իս, այս պահին խնդիր են առաջացնում:

2013-02-22

Կարմիրներով խաղը սեւ երանգներով



Ժամանակն է արդեն հույզերը, հույս-սեր-հավատը (Պողոս առաքյալը թող ինձ ների), բարի ժպիտները եւ այլ քաղցրավենիքը մի կողմ թողնել ու «տղավարի» հասկանալ՝ ի՛նչ է կատարվում այս օրերին՝ հիմնվելով զուտ բանականության վրա, որպեսզի հետո ո՛չ զարմանանք, ո՛չ էլ իրար մեղադրենք:

Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հռչակեց հեղափոխական գործընթաց: Լավ արեց, թե վատ արեց՝ ա՛յլ հարց է, բայց փաստ է, որ հռչակեց: Ինչպե՞ս հռչակեց: Երբ կանգնում ես Ազատության հրապարակում եւ հայտարարում, որ գործող նախագահն այլեւս նախագահ չէ եւ պետք է «փոխանցի իշխանությունը ժողովրդին», եւ որ դու պատրաստ ես այդ գործընթացը պաշտպանել կյանքի գնով, պայքարել մինչեւ հաղթանակ՝ վերջնագիր ես ներկայացնում գործող նախագահին, նաեւ՝ ոչ այնքան հստակ, բայց հայտարարում ես անժամկետ գործողություն հրապարակում, դա ոչ այլ ինչ է, քան հեղափոխության հռչակում: Այս պահին չենք քննարկում այդ ամենի ճիշտ կամ սխալ լինելը, հետագա քայլերը եւ այլն: Միայն կարող ենք փաստել, որ այդ քայլն առարկայորեն արտահայտում է մեր հասարակության ընդդիմադիր հատվածի, այդ թվում նաեւ Րաֆֆուն այս ընտրությունների ընթացքում ձայն տվածների մեծ մասի պահանջը: Կամ, եթե ավելի զգույշ ձեւակերպենք, արտահայտում է այն մարդկանց պահանջը, ովքեր այս օրերին պատրաստակամություն են հայտնել հրապարակայնորեն աջակցել նախագահի այս թեկնածուին, որը, ըստ իս, իրո՛ք փաստացի հաղթած թեկնածուն է: Համենայն դեպս, հռչակելով հեղափոխական գործընթաց, Րաֆֆին հենց այս պահանջարկի կրող մարդկանց է, այսպես ասած, մարտակոչ անում:
            Հիմա, նախքան մնացածը շատ կարեւոր է հասկանալ այս ամենի տեսական մասը, որպեսզի դրա հիման վրա կարողանանք սթափ գնահատել իրավիճակը. ի՞նչ գործոններ կան փաստացի հեղափոխական առաջնորդ հռչակված գործչի «խաղասեղանին»:

2013-01-21

Սևերով խաղը 2. հասկանալու խնդիրը



Նոր տարվանից առաջ գրված նյութումս (http://ustahrant.blogspot.com/2012/12/blog-post_27.html)  խոստացել եմ շարունակություն: Միանգամից շեշտեմ, որ բարձրացված և հարակից թեմաներով խոսակցությունը լինելու է երկար ու հանգամանալից: Ծրագրում եմ մի քանի հոդված՝ նվիրված հակահեղափոխական դիսկուրսի ապակառուցմանը (դեկոնստրուկցիային): Իմ խորին համոզմամբ՝ այս «սև» աշխատանքից հետո միայն հնարավոր կլինի նորից զբաղվել կառուցմամբ: Ես հասկանում եմ, որ շատերը գրվածը հակափաստարկներով ժխտելու փորձի փոխարեն կենտրոնանալու են այն կետի վրա, որ նյութերիս շարքը քննադատում է՝ առանց դրական լուծումներ առաջարկելու, իսկ քննադատությունն էլ առայժմ սահմանափակվում է միայն հակահեղափոխության ճամբարով: Բայց պնդում եմ, որ այս փուլում դա բացարձակ անհրաժեշտություն է:
Գոնե այս անգամ իրավիճակը պետք է փորձենք վերլուծել ու հասկանալ հնարավորինս մանրամասն և հնարավորինս լայն ընդգրկմամբ, այլապես միշտ նույն տեղում ենք դոփելու: Հայաստանի հասարակական կյանքում չկա այսօր ավելի մեծ խնդիր, քան հասկանալու՛ խնդիրը: Բոլոր մյուսները, այդ թվում՝ գործելու խնդիրը, տվյալ պահին ածանցյալ են այդ գերխնդրից: Իսկ հասկանալու համար միայն մեկ ճանապարհ կա՝ կազմաքանդում և ապա նոր՝ սինթեզ. սկզբում սև, հետո միայն «սպիտակ» գործ: